• دوشنبه ۶ آذر ماه، ۱۳۹۶ - ۱۰:۴۳
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 969-3990-5
  • خبرنگار : 58004
  • منبع خبر : خبرگزاری ایسنا منطقه البرز

خانه‌های چوبی راهی برای کاهش خسارات زلزله در ایران

یک عضو هیئت علمی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشگاه تهران معتقد است ساختمان‌سازی در سرزمین زلزله‌خیز ایران باید با توجه به تجربه کشورهایی چون ژاپن به سمت استفاده از سازه‌های چوبی برود.

 دکتر اصغر طارمیان در یادداشتی برای ایسنا منطقه البرز نوشت:

هر ساله زلزله‌­های متعددی در سرتاسر جهان رخ می­‌دهد که اجتناب‌ناپذیر هستند. ایران یک کشور زلزله­‌خیز است و بر روی گسل­‌های زلزله متعددی قرار دارد و خطر وقوع زلزله اغلب شهرها و روستاهای آن را تهدید می­‌کند.

 متاسفانه زلزله‌­های زیادی که طی سال­‌های گذشته در شهرهای مختلف ایران رخ داده منجر به کشته و زخمی شدن جمع کثیری از هموطنان عزیزمان شده است؛ اما هر بار پس از وقوع زلزله جز اظهار تاسف و همدردی با زلزله­‌زدگان و کمک‌­رسانی به مناطق زلزله‌­زده اقدامات عملی و موثر دیگری برای ایمن‌­سازی ساختمان­‌ها و وضع الزامات و مقرارت مقاوم‌­سازی در برابر زلزله در ساخت مسکن و صدور مجوزها با هدف کاهش تلفات انسانی ناشی از زلزله انجام نمی­‌گیرد.

در اغلب کشورهای توسعه یافته زلزله‌­خیز مانند ژاپن، آمریکای شمالی و برخی کشورهای اروپایی ساخت خانه‌­های چوبی از سالیان بسیار دور مورد توجه قرار گرفته و قوانین سخت­گیرانه­‌ای نیز در صدور مجوزهای ساخت مسکن با رعایت الزامات مربوط به زلزله حاکم است. برای مثال، در کالیفرنیا 80 درصد از مدارس دولتی با اسکلت چوبی ساخته شده‌­اند.

 متاسفانه در کشور ما نگاه به خانه­‌های چوبی نگاه لوکس و تجملاتی است و شهرسازی و ساخت مسکن با مصالح چوبی بیشتر رویاپردازی تلقی می­‌شود، در حالی که یکی از بهترین گزینه­‌ها برای ساخت و سازها در مناطق زلزله‌­خیز در اغلب کشورهای توسعه یافته همین خانه‌­های چوبی هستند و به خوبی می­‌توانند زلزله­‌های بالاتر از 7 ریشتر را تحمل کنند.

آمارها حاکی از کاهش چشم­گیر تلفات جانی ناشی از زلزله در خانه­‌های چوبی در اغلب مناطق جهان است. برای مثال در زلزله 6.8 ریشتری سال 1995 کوبه ژاپن که کل افراد کشته شده آن 6300 نفر بود، از افراد ساکن در 8 هزار خانه چوبی ساخته شده در این منطقه، کسی کشته نشد و یا در زلزله سال 1989 کالیفرنیا با بزرگی 7.1 ریشتر کل افراد کشته شده 66 نفر گزارش شد و آمار کشته‌­شدگان ساکن در 50 هزار خانه چوبی آن صفر بود. در زلزله 7.6 ریشتری دسامبر 2016 جزیره شیلوئه در جنوب شیلی مجموعه‌­ای از خانه­‌های چوبی رنگی این جزیره فقط خسارات جزئی دیدند.

مقاومت بالای خانه­‌های ساخته شده با اسکلت چوبی در برابر زلزله ناشی از ویژگی­‌های منحصر به فرد چوب و سازه‌­های چوبی است. یکی از دلایل برتری چوب، سبکی آن است و در نتیجه بار مرده یک ساختمان چوبی بسیار کمتر از ساختمان بتنی است. نیروهای زلزله متناسب با جرم سازه است و در سازه‌­های سنگین­‌تر نیروهای لرزه‌­ای بیشتری وارد می­‌شود. چوب ضمن سبکی از سفتی بالایی برخوردار است و در مقایسه با سایر مصالح مانند بتن انعطاف­‌پذیرتر بوده و قادر است نیروهای لرزه‌­ای را جذب و پخش کند. از طرفی، وجود اتصالات میخ متعدد در خانه‌­های چوبی بر شکل­‌پذیری آنها می­‌افزاید.

همچنین، در مقایسه با سایر انواع ساختمان­‌ها، در ساختمان­‌های با اسکلت چوبی نسبت مقاومت به وزن سازه بالا است. یک ساختمان چوبی متشکل از صدها عضو ساختمانی و هزاران اتصالات میخ است؛ بنابراین شکست یک عضو تحمل بار می­‌تواند با اعضای مجاور و اتصالات جبران شود. پیوستگی اسکلت دیوارها، کف و سقف در خانه‌­های چوبی از برتری‌­های دیگر این نوع خانه‌­ها در برابر زلزله است. تحقیقات انجام شده در ژاپن بر روی استحکام یک خانه چوبی بر روی میز لرزان شبیه‌­ساز زلزله به بزرگی 7.5 ریشتر نشان داد که خانه چوبی پس از زلزله، سر پا باقی مانده و فقط خسارات جزئی دید.

 البته در ساخت خانه‌­های چوبی نیز باید اصول طراحی مهندسی لرزه‌­ای را لحاظ کرد؛ در غیر این صورت طراحی و ساخت سنتی خانه­‌های چوبی با عملکرد رضایت­‌بخشی در مقابل زلزله­‌های شدید همراه نخواهد بود.

 اخیرا در جولای سال 2017 در دانشگاه کالیفرنیا با هدف طراحی و ساخت ساختمان‌­های چوبی به ارتفاع 20 طبقه با استفاده از فراورده چوبی مهندسی شده نسبتا جدید تحت عنوان CLT، یک ساختمان چوبی دو طبقه با استفاده از میز لرزان شبیه‌­ساز زلزله به قدرت 6.4 ریشتری آزمایش شد و فقط خسارات جزئی رخ داد.

معمولا خانه­‌های چوبی در یک یا دو طبقه ساخته می­‌شوند ولی با توجه به فناوری­‌های نوین و توسعه فراورده‌­های چوبی لایه‌­ای نسبتا جدید مانند CLT ساخت ساختمان­‌های چوبی با بیش از دو طبقه نیز امکان­‌پذیر است و نمونه‌­هایی از ساختمان­‌های چوبی با بیش از 10 طبقه در برخی نقاط جهان مانند وین اتریش، لندن، برگن نروژ، استکهلم سوئد و ملبورن استرالیا ساخته شده است.

علاوه بر مقاومت بالا به زلزله، روش ساخت پیش‌­ساخته یا نیمه‌پیش‌­ساخته و در نتیجه سرعت در ساخت، عایق بودن و کاهش مصرف انرژی، زیبایی و سازگاری با محیط زیست از مزایای دیگر خانه‌­های چوبی است.

 برخلاف تصور، مقاومت یک سازه چوبی در مقایسه با سازه‌­های فولادی و بتنی به آتش‌­سوزی بیشتر بوده و در صورت وقوع آتش‌­سوزی سازه چوبی برای مدت بیشتری پایدار باقی می­‌ماند. در اثر آتش­‌سوزی، لایه عایق ایجاد شده در سطح عضو چوبی به ویژه در قطعات ضخیم از سرعت انتشار شعله به داخل چوب می‌­کاهد. ضمن اینکه، می­‌توان با استفاده از مواد کندسوزکننده که به داخل چوب تزریق می‌شوند، مقاومت آن را به آتش افزایش داد. توصیه می­‌شود چوب‌آلات مورد استفاده برای ساخت خانه­‌های چوبی با مواد حفاظتی مناسب اشباع شده تا از حمله آفات چوب مانند موریانه و قارچ مصون باشد.

 با توجه به کمبود منابع جنگلی در ایران، چوب و سایر فراورده‌­های چوبی مهندسی شده مورد نیاز برای ساخت خانه­‌های چوبی را می­‌توان از کشورهایی با منابع جنگلی غنی مانند روسیه و چین و سایر کشورهای اروپایی وارد کرد.

به هر حال، آنچه که در پایان باید به آن اشاره کرد این است که قطعا زلزله اخیر کرمانشاه آخرین زلزله شدید ایران نخواهد بود و باید منتظر وقوع زلزله‌­های شدید دیگری در شهرهای مختلف ایران بود. بنابراین، بهتر است مسئولین کشور علاوه بر همدردی با زلزله‌­زدگان و کاستن از مشکلات آن­ها، در ساخت و سازهای جدید به ایمن­‌سازی ساختمان‌­ها در برابر زلزله و یا وضع مقررات جدید در این خصوص توجه بیشتری داشته و نیم‌­نگاهی نیز به توسعه خانه­‌های چوبی در کشور به عنوان خانه­‌های مقاوم به زلزله داشته باشند و یا حداقل در بازسازی مناطق زلزله‌­زده و در ساخت برخی اماکن عمومی مهم مانند بیمارستان­ها و مدارس و یا اماکنی که ضرورت دارد در زلزله‌های شدید تا 8 ریشتر تخریب نشوند، از مزیت ساختمان‌­های چوبی در برابر زلزله استفاده شود.   

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: